ઇન્ડક્ટર (Inductor) ની વ્યાખ્યા આપો. ઇન્ડક્ટરમાં સંગ્રહિત ઉર્જા $U = \frac{1}{2}LI^2$ માટેનું સમીકરણ તારવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(A) ઇન્ડક્ટર એ એક નિષ્ક્રિય વિદ્યુત ઘટક છે જે જ્યારે તેમાંથી વિદ્યુત પ્રવાહ વહે છે ત્યારે તેના ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં ઉર્જાનો સંગ્રહ કરે છે,જે તેના સેલ્ફ-ઇન્ડક્ટન્સ $L$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
જ્યારે ઇન્ડક્ટરમાં પ્રવાહ $I$ બદલાય છે,ત્યારે લેન્ઝના નિયમ મુજબ બેક ઇલેક્ટ્રોમોટિવ ફોર્સ (emf) $\varepsilon$ ઉત્પન્ન થાય છે,જે પ્રવાહમાં થતા ફેરફારનો વિરોધ કરે છે. આ બેક emf નું મૂલ્ય $|\varepsilon| = L \frac{dI}{dt}$ છે.
ઇન્ડક્ટરમાં પ્રવાહ $I$ સ્થાપિત કરવા માટે,આ બેક emf ની વિરુદ્ધ કાર્ય કરવું પડે છે. કાર્ય કરવાનો દર નીચે મુજબ છે:
$\frac{dW}{dt} = |\varepsilon| I = L I \frac{dI}{dt}$
પ્રવાહને $0$ થી $I$ સુધી વધારવા માટે કરવામાં આવેલ કુલ કાર્ય $W$ શોધવા માટે આ સમીકરણનું સંકલન કરતા:
$W = \int dW = \int_{0}^{I} L I' dI' = L \left[ \frac{I'^2}{2} \right]_{0}^{I} = \frac{1}{2} LI^2$
આ કાર્ય ઇન્ડક્ટરમાં ચુંબકીય સ્થિતિ ઉર્જા $U$ તરીકે સંગ્રહિત થાય છે:
$U = \frac{1}{2} LI^2$
આ સમીકરણ કણની ગતિ ઉર્જા $K = \frac{1}{2}mv^2$ ને સમાન છે,જ્યાં $L$ એ વિદ્યુત જડત્વ (electrical inertia) તરીકે કાર્ય કરે છે.

Explore More

Similar Questions

$2\, H$ ઇન્ડક્ટન્સ ધરાવતું અને અવગણ્ય અવરોધ ધરાવતું એક ગૂંચળું એવા સપ્લાય સ્ત્રોત સાથે જોડાયેલું છે જેનો વોલ્ટેજ $V = 3t$ વોલ્ટ છે (જ્યાં $t$ સેકન્ડમાં છે). જો વોલ્ટેજ $t = 0$ સમયે લાગુ કરવામાં આવે,તો $4\, s$ પછી ગૂંચળામાં સંગ્રહિત ઉર્જા ............ $J$ હશે.

$L = 100 \, mH$ ઇન્ડક્ટન્સ ધરાવતા ઇન્ડક્ટરમાં $I = 10 \, A$ જેટલો વિદ્યુતપ્રવાહ વહે છે. ઇન્ડક્ટરમાં સંગ્રહિત ઉર્જા ....... $J$ છે.

જો $4$ $A$ નો વિદ્યુતપ્રવાહ $400$ આંટા ધરાવતા ગૂંચળામાંથી $3 \times 10^{-3}$ $Wb$ જેટલું ચુંબકીય ફ્લક્સ ઉત્પન્ન કરતું હોય, તો ગૂંચળામાં સંગ્રહિત ઉર્જા કેટલી હશે ($J$ માં)?

જ્યારે કોઈલમાંથી પ્રવાહ $I$ વહે છે,ત્યારે તેમાં $E_1$ જેટલી ઉર્જા સંગ્રહિત થાય છે. હવે જો પ્રવાહ ઘટાડીને $I/2$ કરવામાં આવે,તો કોઈલમાં સંગ્રહિત ઉર્જા $E_2$ થાય છે. ઉર્જામાં થતો ફેરફાર કેટલો હશે?

$4 A$ નો પ્રવાહ વહન કરતા $50 mH$ ના ઇન્ડક્ટરમાં સંગ્રહિત ઉર્જા કેટલી છે ($J$ માં)?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo